Herken je dat je aan het begin van het jaar toch al lekker in de tuin wilt rommelen? Dat is prima, er zijn volop klussen die je nu al kunt oppakken. Maar soms is het echt beter om van bepaalde dingen af te blijven. Denk je bijvoorbeeld niet oneindig maar naar de hand van de natuur, dan kun je planten juist schade toebrengen.
Wat kun je in deze tijd van het jaar al in je tuin doen?
In deze periode is het slim om vooral het rustige en koude seizoen te benutten voor voorbereidende en onderhoudsklussen. Wist je dat struiken en bomen de ruggengraat van je tuin vormen? Zij blijven het jaar door kleur en vorm geven, met lentebloesem, zomerblad, herfstkleuren en zelfs een winters silhouet. Het is waardevol om daar nu al mee aan de slag te gaan.
Begin bijvoorbeeld met het snoeien van winterharde fruitbomen en struiken. Deze snoei doe je terwijl ze in rust zijn, zo beschadig je geen bloesemknoppen die straks voor vruchten zorgen. Ook het schoonmaken van nestkastjes is nu handig, voor je het weet keren de vogels terug op hun broedplek.
Een ander advies uit de praktijk: maak in deze tijd van het jaar een tuinplanning. Zet per maand op een rij welke planten bloeien en wanneer je moet zaaien of planten. Zo vermijd je last-minute beslissingen en houd je het tuinwerk overzichtelijk.
Welke voorbereidende zaden kun je in huis zaaien?
Ondanks het gebrek aan zonlicht en de kou, is het goed om binnen alvast een voorsprong te nemen. Pronkertwten, aubergines en dahlia’s kun je al zaaien, mits je ze een lichte plek geeft. Een ervaring van een buurvrouw die dit te lang in het donker zette, leert dat zaailingen dan dun en zwak worden. Kies dus een raam op het zuiden of gebruik groeilampen.
Van welk ding moet je in deze tijd van het jaar echt afblijven?
Snoei niet zomaar alle planten. Dat is waarschijnlijk de valkuil waar de meeste mensen in stappen. Het voorjaar lokt je om overal in te knippen, terwijl sommige planten juist bloeien op oud hout en niet tegen een late snoeibeurt kunnen. Zo kun je een heel seizoen genieten van bijvoorbeeld forsythia’s en Weigela’s – maar snoei je te laat, dan ben je de bloei kwijt.
Daarnaast is het niet het moment om met een ongecontroleerde grondbewerking te beginnen. De bodem is vaak nog te nat en zacht, wat kan leiden tot aantasting en verdichting. Een buurman die vorig jaar zijn tuin te vroeg ‘aan het harken sloeg’, zag hoeveel ergernis hij had met modderige plassen die weken bleven staan.
Kortom, hou het simpel: snoei doelgericht, werk rustig en laat de natuur de tijd nemen om wakker te worden.
Klussen die juist wachten tot later in het voorjaar
Planten die op nieuw hout bloeien zoals vlinderstruiken en de meeste hortensia’s kun je beter tot begin april laten. Vaste planten kun je het beste ook pas na IJsheiligen (rond half mei) buiten zetten, zeker de niet-winterharde soorten. Ook te vroeg maaien van het gazon kan het gras juist verzwakken.
Handige herfst- en wintertips voor een tuin met het hele jaar door kleur
Om een tuin te maken waar je echt het hele jaar plezier van hebt, helpt het om te letten op een goede balans tussen bomen, struiken en planten die ieder hun moment pakken. In de winter ziet de tuin er sfeervol uit dankzij sneeuwklokjes, winterakonieten, toverhazelaars en wilgen met hun prikkelende takken.
Een tip die ik vaak geef: laat opgebloeide planten in de herfst gewoon staan. Die uitgebloeide stengels bieden schuilplaatsen voor insecten en voedsel voor vogels. Vaak voelt een tuin zo rommelig aan, maar je helpt er de biodiversiteit mee. En dat maakt jouw tuin in het voorjaar sterker en voller van leven.
Bekijk deze video voor extra uitleg over welke struiken je nu wel of niet moet snoeien.
Hier zie je welke voorjaarsklussen je nu kunt voorbereiden zonder dat je planten schade toebrengt.
- Snoei fruitbomen en winterharde struiken terwijl ze in rust zijn.
- Maak nestkastjes schoon voor de terugkeer van de broedvogels.
- Zaaien binnen: pronkertwten, aubergines, dahlia’s op een lichte plek.
- Werk niet te vroeg in natte, zachte bodem om verdichting te voorkomen.
- Snoei geen struiken die bloeien op oud hout zoals forsythia en Weigela.
- Laat uitgebloeide planten in de tuin staan ter bescherming van insecten en vogels.
- Maak een maandelijkse tuinplanning om het overzicht te houden.
Wanneer kun je fruitbomen het beste snoeien?
Fruitbomen snoei je in de winter terwijl ze in rust zijn, meestal tussen januari en maart. Zo voorkom je dat je de bloesemknoppen beschadigt.
Waarom is het af te raden om de tuin te vroeg in het jaar te bewerken?
De bodem is vaak nog nat en zacht in de winter en vroege lente. Grondbewerking kan dan leiden tot verdichting en structurele schade aan de bodem.
Kan ik nu al zaaien voor buiten?
Binnen zaaien kan voor sommige planten al, zoals pronkertwten en aubergines. Buiten is het nog te koud, tenzij je vorstvrije dagen hebt en de planten winterhard zijn.
Welke planten bloeien in de winter en geven kleur aan de tuin?
Sneeuwklokjes, winterakoniet, toverhazelaar en meloenboompje zijn voorbeelden van winterbloeiers die kleur brengen in een stille tuin.
Hoe kan ik mijn tuin diervriendelijk maken in de winter?
Laat uitgebloeide planten staan, maak schuilplekken van snoeihout, en zorg voor nestkastjes en egelhuisjes om dieren te helpen overwinteren.